Σεφέρης, Γιώργος

Ο Γιώργος Σεφέρης (πραγματικό όνομα: Γεώργιος Σεφεριάδης, Βουρλά, Σμύρνη, 29 Φεβρουαρίου/13 Μαρτίου 1900 – Αθήνα, 20 Σεπτεμβρίου 1971) ήταν Έλληνας διπλωμάτης και ποιητής και ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας. Είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές και εκ των δύο μοναδικών Ελλήνων βραβευμένων με Νόμπελ, μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη.

Βιογραφικό

Το πραγματικό του όνομα ήταν Γεώργιος Σεφεριάδης. Γεννήθηκε στα Βουρλά στις 29 Φεβρουαρίου του 1900 και ήταν ο πρωτότοκος γιος του Στέλιου και της Δέσπως (το γένος Γ. Τενεκίδη) Σεφεριάδη. Πριν τη γέννησή του είχε γεννηθεί ένα άλλο κοριτσάκι, η Μαρία-Ιωάννα, στις 16 Ιανουαρίου 1899, αλλά πέθανε στις 7 Μαΐου της ίδιας χρονιάς. Το 1902 γεννήθηκε η αδερφή του η Ιωάννα και το 1905 ο αδερφός του, ο Άγγελος. Το 1906 αρχίζει η μαθητική του εκπαίδευση στο Λύκειο Χ. Αρώνη. Το 1914, εποχή κατά την οποία άρχισε να γράφει τους πρώτους στίχους του, με το ξέσπασμα του Μεγάλου Πολέμου κατά τη θερινή περίοδο του έτους, η οικογένεια μετανάστευσε στην Ελλάδα. Ο Γιώργος Σεφέρης γράφτηκε στο Πρότυπο Κλασσικό Γυμνάσιο Αθηνών, από το οποίο αποφοίτησε τον Μάιο του 1917 με μέσο όρο 8,35/10.. Εγγράφεται στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στις 14 Ιουλίου του 1918, η μητέρα του μαζί με τους δύο γιους και την κόρη της Ιωάννα (μετέπειτα σύζυγο Κ. Τσάτσου) μετέβη στο Παρίσι, όπου ο πατέρας τους Στέλιος εργαζόταν ως δικηγόρος Ο Στέλιος Σεφεριάδης επιθυμούσε όλη η οικογένειά του να μεταφερθεί στο Παρίσι κι ο γιος του Γιώργος να σπουδάσει στη Γαλλική πρωτεύουσα. Ο Γιώργος Σεφέρης έμεινε εκεί μέχρι το καλοκαίρι του 1924, ασχολούμενος με τη λογοτεχνία: μεταφράσεις, αναγνώσεις γάλλων κλασικών και συγγραφή ποιημάτων, και αποκτώντας το πτυχίο της Νομικής, τον Οκτώβριο του 1921. Στη συνέχεια μεταβαίνει τέλη Αυγούστου 1924, στο Λονδίνο για την τελειοποίηση των αγγλικών του εν όψει των εξετάσεων στο Υπoυργείο Εξωτερικών. Αν και επιχείρησε τελικά εγκατέλειψε την προσπάθεια απόκτησης διδακτορικού διπλώματος. Τον Φεβρουάριο του 1925 επιστρέφει στην Αθήνα και το 1927 διορίζεται στη διπλωματική υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών ως ακόλουθος πρεσβείας. Στις 24 Αυγούστου 1926 πεθαίνει η μητέρα του από νεφρική ανεπάρκεια Τον Ιούλιο του 1928 δημοσιεύει στη Νέα Εστία, επώνυμα ως Γ. Σεφεριάδης, το «Μια βραδιά με τον Κύριο Τεστ», μετάφραση έργου του Βαλερί. Το 1929 συνοδεύει τον Εδουάρδο Εριό σε ταξίδι του στην Ελλάδα. Τον Μάιο του 1931 εκδίδεται με το ψευδώνυμο Γ. Σεφέρης η «Στροφή» και τον ίδιο χρόνο διορίζεται υποπρόξενος και έπειτα διευθύνων του ελληνικού Γενικού Προξενείου του Λονδίνου, όπου θα παραμείνει μέχρι και το 1934. Τον Μάιο του 1932 δημοσιεύεται το έργο του Μια νύχτα στην ακρογιαλιά και τον Οκτώβριο η Στέρνα, αφιερωμένη στον Γιώργο Αποστολίδη. Το 1933 ο πατέρας του, Στέλιος, εκλέγεται Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών και εγγράφεται ως μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Το 1934 ο Γ. Σεφέρης επιστρέφει στην Αθήνα και τον Ιανουάριο του 1935 αρχίζει η συνεργασία του με τις εκδόσεις Νέα Γράμματα, αναδημοσιεύοντας τη Στέρνα. Τον Οκτώβριο του 1936 διορίζεται πρόξενος στην Κορυτσά, όπου θα παραμείνει μέχρι τον Οκτώβριο του 1937 οπότε και μετατίθεται στην Αθήνα ως προϊστάμενος της Διεύθυνσης Εξωτερικού Τύπου του Υφυπουργείου Τύπου και Πληροφοριών: ο ίδιος αρνείται πως ενεπλάκη σε ζητήματα λογοκρισίας του εσωτερικού τύπου, αλλά είχε ως αρμοδιότητά του τις επαφές με τις ξένες διπλωματικές αποστολές και τους ξένους ανταποκριτές. Στις 13 Φεβρουαρίου του 1937 δημοσιεύει στα Νέα Γράμματα επιστολή του περί της δημοτικής γλώσσας.

Το 1963, ο Γιώργος Σεφέρης βραβεύεται με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας από τη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών: η ανακοίνωση της βράβευσής του έγινε την Πέμπτη 24 Οκτωβρίου ενώ η επίσημη απονομή στις 10 Δεκεμβρίου στη Στοκχόλμη.

Σύμφωνα με τα αρχεία της επιτροπής, ο Σεφέρης προτάθηκε επίσημα το 1963 από τον συγγραφέα και μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας, Έυβιντ Γιόνσον, ενώ είχε προταθεί άλλες τρεις φορές (1955, 1961 και 1962). Το 1961 προτάθηκε από τον ποιητή Τόμας Στερνς Έλιοτ, ενώ το 1962 προτάθηκε τόσο από τον Ε. Γιόνσον όσο και από τον καθηγητή κλασικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Κ. Α. Τρυπάνη. Η επιλογή του, μεταξύ 80 υποψηφίων από όλο τον κόσμο, είχε την υποστήριξη όλων των μελών της Επιτροπής, με εξαίρεση ενός μέλους ο οποίος θεωρούσε πως το έργο του Σάμουελ Μπέκετ (βραβεύτηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1969) είχε πιο θετική αποτίμηση από εκείνο του Σεφέρη. Ο γραμματέας της επιτροπής, Österlund, υποστήριξε πως η επιλογή Σεφέρη υπήρξε μια ευκαιρία να αποδώσουν έναν θαυμάσιο φόρο τιμής στη σύγχρονη Ελλάδα, μια γλωσσική περιοχή που περίμενε πάρα πολύ καιρό για μια βράβευση σε αυτό το επίπεδο.

Τη στιγμή όπου ο βασιλιάς σας, η Α.Μ. Γουσταύος ΣΤ’ Αδόλφος, μου έδινε το δίπλωμα του βραβείου Νόμπελ, δεν μπόρεσα ο ίδιος να μη θυμηθώ με συγκίνηση τις μέρες όπου, ως διάδοχος, είχε επιμείνει να συμβάλει προσωπικά στις ανασκαφές της ακρόπολης της Ασίνης. Όταν πρωτοσυνάντησα τον Άξελ Πέρσον, τον μεγαλόκαρδο εκείνον άντρα που είχε και αυτός αφοσιωθεί σε τούτη την ανασκαφή, τον είχα ονομάσει ανάδοχό μου. Ναι, γιατί η Ασίνη μού είΧε χαρίσει ένα ποίημα…

Ο Βασιλιάς της Ασίνης ήταν το ποίημα το οποίο ανέφερε σε εκείνη τη δοξαστική για την Ελλάδα τελετή, στις 10 Δεκεμβρίου του 1963, ο Γιώργος Σεφέρης. Το θέμα που ανέπτυξε σε γαλλική γλώσσα, στη Σουηδική Ακαδημία, ήταν «λίγα λόγια για τη νεότερη ελληνική παράδοση». Ο νομπελίστας, πλέον, ποιητής μίλησε για τις «πολλές όψεις της Ελλάδος» επιλέγοντας ως «οδόσημα» τον Διονύσιο Σολωμό, τον Ανδρέα Κάλβο, τον Κωστή Παλαμά, τον Κωνσταντίνο Καβάφη και τον Ιωάννη Μακρυγιάννη.

Σας μίλησα γι’ αυτούς τους ανθρώπους, γιατί οι σκιές τους δεν έπαψαν να με συντροφεύουν από τότε που άρχισε το ταξίδι μου για τη Σουηδία και γιατί οι προσπάθειές τους αντιπροσωπεύουν, στο νου μου, τις κινήσεις ενός κορμιού αλυσοδεμένου επί αιώνες, όταν επιτέλους σπάσουν τα δεσμά του και ψηλαφεί, ξαναζωντανεύει κι αναζητάει τις φυσικές του κινήσεις…

Η απονομή του βραβείου Νομπέλ αποτέλεσε μείζον γεγονός για την Ελλάδα. «Η Σουηδική Ακαδημία ηθέλησε να εκδηλώση την αλληγγεύην της προς την σημερινή και ζωντανή Ελλάδα του πνεύματος», δήλωσε ο Σεφέρης. «Επελέγη δια το υπέροχον λυρικόν ύφος του, που είναι εμπνευσμένο από εν βαθύ αίσθημα δια το ελληνικόν πολιτιστικόν ιδεώδες», ανακοίνωσε η Σουηδική Ακαδημία. Ο διεθνής Τύπος συγκατανεύει θεωρώντας «αρίστη και εξαιρετική την εκλογή».

Εργογραφία

Ποιητικές συλλογές

  • Στροφή, Εστία, Αθήνα 1931
  • Πάνω σ’ έναν στίχο ξένο, Εστία, Αθήνα 1931
  • Η Στέρνα, Εστία, Αθήνα 1932
  • Σχέδια στο περιθώριο, ανάτυπο από Τα Νέα Γράμματα, Αθήνα 1935
  • Μυθιστόρημα, Κασταλία, Αθήνα 1935
  • Γυμνοπαιδία, ανάτυπο από Τα Νέα Γράμματα, Αθήνα 1936
  • Τετράδιο Γυμνασμάτων (1928-1937), τυπ. Ταρουσοπούλου, Αθήνα 1940
  • Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄, τυπ. Ταρουσοπούλου, Αθήνα 1940
  • Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄, ιδιωτική έκδοση, Αλεξάνδρεια 1944
  • Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄, Ίκαρος, Αθήνα 1945
  • Τελευταίος σταθμός, ανάτυπο από Το Τετράδιο, 1947
  • Κίχλη, Ίκαρος, Αθήνα 1947
  • Ημερολόγιο καταστρώματος Γ΄ (με τον τίτλο Κύπρον, οὗ μ’ἐθέσπισεν), Ίκαρος, Αθήνα 1955
  • Τρία κρυφά ποιήματα, τυπ. Γαλλικού Ινστιτούτου, Αθήνα 1966
  • Τετράδιο Γυμνασμάτων Β΄, Ίκαρος, 1976 (μεταθανάτια έκδοση)
  • Επί Ασπαλάθων…, «Le Μonde», Αθήνα 1971 (μεταθανάτια έκδοση)

Μυθιστορήματα

  • Έξι νύχτες στην Ακρόπολη, Ερμής, Αθήνα 1974 (μεταθανάτια έκδοση)
  • Βαρνάβας Καλοστέφανος, Μ. Ι. Ε. Τ., Αθήνα 2007 (μεταθανάτια έκδοση, ημιτελές)

Δοκίμια

  • Δοκιμές, τυπ. Γιούλη, Κάιρο 1944
  • Δοκιμές, Φέξης, Αθήνα 1962
  • Εκλογή από τις Δοκιμές, Γαλαξίας, Αθήνα 1966
  • Δοκιμές, Ίκαρος, Αθήνα 1992 (μεταθανάτια έκδοση)

Μεταφράσεις

  • Θ. Σ. Έλιοτ, Η έρημη χώρα και άλλα ποιήματα, Ίκαρος, Αθήνα 1949
  • Θ. Σ. Έλιοτ, Φονικό στην Εκκλησιά, Ίκαρος, Αθήνα 1963
  • Αντιγραφές, Ίκαρος, Αθήνα 1965
  • Άσμα Ασμάτων, χ.ε., Αθήνα 1965
  • Η Αποκάλυψη του Ιωάννη, Ίκαρος, Αθήνα 1966

Αλληλογραφία

  • This Dialectic of Blood and Light, George Seferis – Philip Sherrard An Exchange: 1947-1971, 2015, Denise Harvey (Publisher),ISBN 9789607120373
Les anges sont blancs (Οι άγγελοι είναι λευκοί, Γιώργος Σεφέρης)Les anges sont blancs (Οι άγγελοι είναι λευκοί, Γιώργος Σεφέρης)

Les anges sont blancs (Οι άγγελοι είναι λευκοί, Γιώργος Σεφέρης)

Στον Henry Miller Tout à coup Louis cessa de frotter ses jambes l’une contre l’autre et dit d’une voix lente:… Συνέχεια ποιήματος

Ακόμη ένα πηγάδι μέσα σε μια σπηλιά (Μυθιστόρημα, Β’, Γιώργος Σεφέρης)

Ακόμη ένα πηγάδι μέσα σε μια σπηλιά. Άλλοτε μας ήταν εύκολο ν' αντλήσουμε είδωλα και στολίδια για να χαρούν οι… Συνέχεια ποιήματος

Αργοναύτες (Μυθιστόρημα, Δ’, Γιώργος Σεφέρης)

Και ψυχή ει μέλλει γνώσεσθαι αυτήν εις ψυχήν αυτή βλεπτέον: Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Αστυάναξ (Μυθιστόρημα, ΙΖ’, Γιώργος Σεφέρης)

Τώρα που θα φύγεις πάρε μαζί σου και το παιδί που είδε το φως κάτω από εκείνο το πλατάνι, Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Γυμνοπαιδία A΄. Σαντορίνη (Γιώργος Σεφέρης)

Σκύψε αν μπορείς στη θάλασσα τη σκοτεινή ξεχνώντας τον ήχο μιας φλογέρας πάνω σε πόδια γυμνά που πάτησαν τον ύπνο… Συνέχεια ποιήματος

Δεν τους γνωρίσαμε (Μυθιστόρημα, Ε’, Γιώργος Σεφέρης)

Δεν τους γνωρίσαμε ήταν η ελπίδα στο βάθος που έλεγε Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Εδώ τελειώνουν τα έργα της θάλασσας (Μυθιστόρημα ΚΔ’, Γιώργος Σεφέρης)

Εδώ τελειώνουν τα έργα της θάλασσας, τα έργα της αγάπης. Εκείνοι που κάποτε θα ζήσουν εδώ που τελειώνουμε Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Είναι παλιό το λιμάνι (Μυθιστόρημα, Θ’, Γιώργος Σεφέρης)

Είναι παλιό το λιμάνι, δεν μπορώ πια να περιμένω ούτε το φίλο που έφυγε στο νησί με τα πεύκα Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Ελένη (Γιώργος Σεφέρης)

ΤΕΥΚΡΟΣ: …ἐς γῆν ἐναλίαν Κύπρον, οὗ μ’ ἐθέσπισεν οἰκεῖν Ἀπόλλων, ὄνομα νησιωτικὸν Σαλαμῖνα θέμενον τῆς ἐκεῖ χάριν πάτρας. ... Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Επί σκηνής, ΣΤ΄ (Γιώργος Σεφέρης)

Πότε θα ξαναμιλήσεις; Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας. Σπέρνουνται γεννιούνται σαν τα βρέφη ριζώνουν θρέφουνται με το αίμα.… Συνέχεια ποιήματος

Και οι ποιητές τι χρειάζονται σ’ ένα μικρόψυχο καιρό; (Φρίντριχ Χέλντερλιν, μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης)

Στο μεταξύ πολλές φορές μού φαίνεται πως είναι πιο καλά να κοιμηθείς παρά να βρίσκεσαι έτσι χωρίς σύντροφο Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Κι αν ο αγέρας φυσά δε μας δροσίζει (Γιώργος Σεφέρης)

Κι αν ο αγέρας φυσά δε μας δροσίζει Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Κι αν ο αγέρας φυσά δε μας δροσίζει (Μυθιστόρημα, ΙΘ’, Γιώργος Σεφέρης)

Κι αν ο αγέρας φυσά δε μας δροσίζει κι ο ίσκιος μένει στενός κάτω απ' το κυπαρίσσια κι όλο τριγύρω… Συνέχεια ποιήματος

Λυπούμαι γιατί άφησα να περάσει ένα πλατύ ποτάμι (Μυθιστόρημα, ΙΗ’, Γιώργος Σεφέρης)

Λυπούμαι γιατί άφησα να περάσει ένα πλατύ ποτάμι μέσα από τα δάχτυλά μουΠερισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Μα τι γυρεύουν οι ψυχές μας ταξιδεύοντας (Μυθιστόρημα, Η’, Γιώργος Σεφέρης)

Μα τι γυρεύουν οι ψυχές μας ταξιδεύοντας πάνω σε καταστρώματα κατελυμένων καραβιών Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Μποτίλια στο πέλαγο (Μυθιστόρημα, ΙΒ’, Γιώργος Σεφέρης)

Τρεις βράχοι λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι και παραπάνω Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Νοτιάς (Μυθιστόρημα, Ζ’, Γιώργος Σεφέρης)

Το πέλαγο σμίγει κατά τη δύση μια βουνοσειρά. Ζερβά μας ο νοτιάς φυσάει και μας τρελαίνει, Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Ξύπνησα με το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια (Μυθιστόρημα, Γ’, Γιώργος Σεφέρης)

Μέμνησο λουτρῶν οἷς ἐνοσφίσθης Ξύπνησα με το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια που μου εξαντλεί τους αγκώνες και δεν ξέρω… Συνέχεια ποιήματος

Ο τόπος μας είναι κλειστός (Μυθιστόρημα, Ι’, Γιώργος Σεφέρης)

Ο τόπος μας είναι κλειστός, όλο βουνά που έχουν σκεπή το χαμηλό ουρανό μέρα και νύχτα. Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Ο ύπνος σε τύλιξε, σαν ένα δέντρο, με πράσινα φύλλα (Μυθιστόρημα, ΙΕ’, Γιώργος Σεφέρης)

Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης, Ο ύπνος σε τύλιξε (τραγούδι: Μαρία Φαραντούρη / δίσκος: Επιφάνια Αβέρωφ (1970)) Quid πλατανών opacissimus?… Συνέχεια ποιήματος

Στη σφενδόνη (Μυθιστόρημα, ΙΣΤ’, Γιώργος Σεφέρης)

όνομα δ' Ορέστης Στη σφενδόνη, πάλι στη σφενδόνη, στη σφενδόνη, Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Συνέδριο για τον Σεφέρη, Κέρκυρα (11-13/11/2011)

Με αφορμή τη συμπλήρωση σαράντα χρόνων από τον θάνατο του νομπελίστα ποιητή Γιώργου Σεφέρη (21 Σεπτεμβρίου 1971), η Εταιρεία Κερκυραϊκών… Συνέχεια ποιήματος

Σχολείο αφοσιωμένων ποιητών (Γιώργος Σεφέρης)

Αν ευχόμουν ένα «σχολείο αφοσιωμένων ποιητών» -για να θυμηθώ τον Ρήγα- θα ήταν ένα σχολείο όπου οι μαθητευόμενοι, ανάμεσα σε… Συνέχεια ποιήματος

Τελευταίος Σταθμός (Γιώργος Σεφέρης)

Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ’ αρέσαν. Τ’ αλφαβητάρι των άστρων που συλλαβίζεις όπως το φέρει ο κόπος της… Συνέχεια ποιήματος

Το αίμα σου πάγωνε κάποτε σαν το φεγγάρι (Μυθιστόρημα, ΙΑ’, Γιώργος Σεφέρης)

Το αίμα σου πάγωνε κάποτε σαν το φεγγάρι, μέσα στην ανεξάντλητη νύχτα το αίμα σου Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Το περιβόλι με τα συντριβάνια του στη βροχή (Μυθιστόρημα, ΣΤ’, Γιώργος Σεφέρης)

Το περιβόλι με τα συντριβάνια του στη βροχή θα το βλέπεις μόνο από το χαμηλό παράθυρο Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος

Το φως (Γιώργος Σεφέρης)

Καθώς περνούν τα χρόνια πληθαίνουν οι κριτές που σε καταδικάζουν— καθώς περνούν τα χρόνια και κουβεντιάζεις με λιγότερες φωνές, βλέπεις… Συνέχεια ποιήματος

Τρία κόκκινα περιστέρια μέσα στο φως (Μυθιστόρημα, ΙΔ’, Γιώργος Σεφέρης)

Τρία κόκκινα περιστέρια μέσα στο φως χαράζοντας τη μοίρα μας μέσα στο φως με χρώματα και χειρονομίες ανθρώπων που αγαπήσαμε. Συνέχεια ποιήματος

Ύδρα (Μυθιστόρημα, ΙΓ’, Γιώργος Σεφέρης)

Δελφίνια φλάμπουρα και κανονιές. Το πέλαγο τόσο πικρό για την ψυχή σου κάποτε, Περισσότερα Συνέχεια ποιήματος